सेक्स मानव जीवनको अत्यन्तै प्राकृतिक पक्ष हो – खाना, पानी र सासजत्तिकै आवश्यक। तर हाम्रो समाजले यसलाई पानीजस्तै खुला र सहज स्वीकार्न सकेको छैन। सेक्सलाई बोतलमा बन्द गरेर राखिएको पानीजस्तै बनाइएको छ – जुन गोप्य पनि छ, तर बिक्री त भइरहेकै छ। यही विरोधाभास हाम्रो सामाजिक संरचना, यौन शिक्षा, पितृसत्तात्मक सोच र बजार व्यवस्थाको आइना बनेको छ।
१. सेक्स: जसको बारेमा बोलिन्न, तर गरिन्छ!
हाम्रो समाजमा सेक्सको कुरा गर्नु वर्जित मानिन्छ। यौन विषयमा खुला छलफलको सट्टा लाज, डर र पापबोध भरिएको छ। किशोरकिशोरीहरूमा यौन जिज्ञासा स्वाभाविक रूपमा पैदा हुन्छ, तर उनीहरूले सुरक्षित र वैज्ञानिक जानकारी पाउँदैनन्। न विद्यालयमा यौन शिक्षा दिनुपर्छ भन्ने मान्यता छ, न घरमा यो विषय उठाउन सहजता। यही मौनताले विकृति जन्माउँछ।
२. यौन शिक्षा: अभावको परिणाम
नेपालको विद्यालय तहमा यौन शिक्षा समावेश त छ, तर शिक्षकमै झिझक छ। शिक्षण विधि पुरातन छ र विद्यार्थीहरूका जिज्ञासाको जवाफ दिन सक्ने वातावरण छैन। फलस्वरूप, यौन विषयका जानकारी पोर्न, सामाजिक सञ्जाल वा साथीसंगीको गलत बुझाइबाट आउँछ – जसले भ्रम र हिंसा बढाउँछ।
३. सेक्सको बजारिकरण र 'सेक्स सेल्स'
जब समाजले सेक्सलाई गोप्य राख्छ, तब बजारले त्यसलाई सामान बनाउँछ। विज्ञापन, चलचित्र, गीतसंगीत र मिडियाले ‘सेक्स सेल्स’को नारा बोकेको हुन्छ। सौन्दर्य प्रतियोगिता, फेसन शो, पप कल्चर सबैले महिलाको शरीरलाई वस्तु बनाइरहेका छन् – उपभोग गर्न मिल्ने, हेर्न मिल्ने, बिक्री गर्न मिल्ने। सेक्स प्रतिबन्धित भएकै कारण यो भित्रभित्रै महँगो बजारमा रूपान्तरण भएको छ।
४. महिला शरीरको वस्तुकरण र यौन हिंसा
पितृसत्तात्मक समाजमा महिलाको यौनिकता नियन्त्रण गर्ने प्रवृत्ति बलियो छ। पुरुषको यौन इच्छा स्वाभाविक मानिन्छ तर महिलाको यौन स्वतन्त्रता दबाइन्छ। यही सोचले महिलाको शरीरलाई ‘बस्तु’ बनाउँछ – जसमाथि पुरुषको अधिकार छ भन्ने मनोविज्ञान जन्माउँछ। यही सोचले बलात्कार, यौन दुर्व्यवहार, बाल यौन शोषणजस्ता घटनालाई प्रश्रय दिन्छ।
५. यौन तस्करी: बोतलको व्यापार
नेपालका ग्रामीण क्षेत्र, सिमावर्ती गाउँ र गरिब समुदायका किशोरीहरू तस्करीको सिकार भइरहेका छन्। 'सेक्स' माथि सामाजिक प्रतिबन्ध भए पनि यौन तस्करी, वेश्यावृत्ति र अश्लील व्यापार दिन प्रतिदिन बढिरहेको छ। समाजले ‘सेक्स’ भन्न डराउँछ, तर 'सेक्सको बजार' चलाउन आँखामा पट्टी बाँधेर सहयोग गरिरहेकै छ। कानुनमा प्रतिबन्ध भएपनी होटेलहरुमा खुलेआम यौनधन्धा
६. डिजिटल युग र सेक्सको नयाँ चुनौती
आजको युवापुस्ता यौन विषयमा इन्टरनेटमा निर्भर छ। साइबर सेक्स, पोर्नोग्राफी, सेक्स्टिङ, अनलाइन डेटिङजस्ता माध्यममार्फत यौन व्यवहार बढी देखिएको छ। पोर्न लत, मानसिक असन्तुलन, आत्मग्लानि, अपराधको मनोवृत्ति र यौन कुंठा यिनै डिजिटल माध्यमका नतिजा हुन सक्छन्।
७. धर्म, संस्कृति र यौन द्वन्द्व
धर्म, संस्कृति र परम्पराले सेक्सलाई ‘पवित्रता’ वा ‘पाप’ को फ्रेममा राखिदिएको छ। विवाहपूर्व सेक्सलाई पाप ठान्ने सोच, कुंवारीपनको पूजा गर्ने परम्परा, धर्मको नाममा यौन शोषण लुकाउने अभ्यास – यी सबैले यौन स्वतन्त्रता होइन, दमनलाई जायज बनाइरहेका छन्।
---
बोतल फुटाउन जरुरी छ!
सेक्सलाई बोतलमा हालेर बन्द राख्ने हाम्रो प्रवृत्तिले समाजलाई सुरक्षित बनाएको छैन, उल्टै अझ खतरनाक बनाइरहेको छ। गोप्य रुपमा गरिने यौन व्यवहार, तस्करी, हिंसा, शोषण र अशिक्षाले समाजलाई भित्रभित्रै कुह्याइरहेको छ।
त्यसैले अब समय आएको छ – यौन शिक्षालाई खुला, वैज्ञानिक र सम्मानजनक बनाउने। सेक्सको कुरा गर्दा लाज होइन, चेतना फैलाउनु आवश्यक छ।
सेक्सलाई पानीजस्तै स्वच्छ, सहज र उपयोगी रूपमा बुझ्न सके समाज स्वस्थ, सभ्य र सुरक्षित बन्छ। त्यसैले – बोतलमा बन्द गरेर होइन, खुला बहसमा ल्याएर समाधान खोज्नुपर्छ।
